Wie zijn de bekendste Brusselaars? Sterren van toen en nu

Ken je die oude mop dat niemand vijf beroemde Belgen kan opnoemen? In Brussel lachen we er graag mee, tot we beginnen af te tellen op onze vingers en die al snel tekortkomen. De Belgische hoofdstad zag namelijk een Hollywoodster geboren worden, de zanger die het publiek van de RTBF tot grootste Belg verkoos, de vader van Kuifje en de man die de moderne anatomie grondvestte.

Brussel ontving ook genieën van elders, die eigenlijk nooit meer vertrokken zijn. Wie zijn dus de bekendste Brusselaars? Dat hangt er een beetje van af wat je een Brusselaar noemt, en net daar wordt het verhaal leuk. Vanuit onze ramen op de Grote Markt zien we de gevel waar Victor Hugo zijn koffers neerzette en die waar Karl Marx de wereld verbeterde. Hier is onze portrettengalerij, van geboren Brusselaars tot Brusselaars van adoptie, met een paar verrassingen onderweg.

Brusselaar van geboorte of van hart, over wie hebben we het?

Misschien wist je het niet, maar “Brussel” verwijst eigenlijk naar twee verschillende dingen. Eerst is er het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, dat 19 gemeenten telt, waaronder Schaarbeek, Elsene en Ukkel. Daarnaast is er de Stad Brussel, een van die 19 gemeenten, met onder meer het historische centrum, Laken, Haren en Neder-Over-Heembeek. In de praktijk maakt bijna niemand dat onderscheid, en wie in Ukkel woont, noemt zich even fier Brusselaar als iemand uit Schaarbeek. In dit artikel nemen we dus het hele Gewest als speelveld.

Blijft een lastigere vraag over. Moet je hier geboren zijn om de titel van “Brusselse beroemdheid” te verdienen? Brussel is altijd een doorgangsstad geweest, van handelaars, ballingen en kunstenaars op zoek naar een toevluchtsoord. Bruegel, Magritte en Horta zijn elders geboren, maar hier hebben ze gewoond, gewerkt en hun sporen nagelaten. Ze van de lijst schrappen zou wat kleinzielig zijn, dus kregen ze een eigen hoofdstuk.

De Brusselaars hebben trouwens een woord voor die mengeling, “zinneke”. De term sloeg oorspronkelijk op een bastaardhond en is uitgegroeid tot een bron van lokale trots. Je vindt er nog veel meer in ons artikel over Brusselse uitdrukkingen die je moet kennen voor je de stad bezoekt.

Geboren Brusselaars die geschiedenis schreven

Lang voor de film en de radio bracht Brussel al figuren voort die in heel Europa bekend waren. Sommigen zijn bij het grote publiek wat in de vergetelheid geraakt, en dat is jammer.

Andreas Vesalius, de arts die het menselijk lichaam opende

Andreas Wytinck van Wesel, zoals hij bij zijn geboorte heette, komt in Brussel ter wereld in de nacht van 31 december 1514, in een familie die al generaties lang geneeskunde beoefent. Zijn vader is apotheker, en het ouderlijk huis kijkt uit op het stadsgalgenveld (ja, waar veroordeelden werden opgehangen 😬). Genoeg om al vroeg een wat aparte nieuwsgierigheid naar anatomie aan te wakkeren.

In die tijd herhaalt de geneeskunde braaf de leer van Galenus, een Griekse arts uit de 2e eeuw wiens theorieën meer dan duizend jaar als gezaghebbend golden. Het probleem is dat Galenus vooral dieren had ontleed. Vesalius opent echte menselijke lichamen, vergelijkt, verbetert en publiceert in 1543 een geïllustreerd werk dat alles zal veranderen, De humani corporis fabrica (Over de bouw van het menselijk lichaam).

Het boek zorgt voor schandaal bij de oude garde, maar het legt de basis van de moderne anatomie. Vesalius wordt lijfarts van keizer Karel V en daarna van Filips II, voor hij in 1564 sterft op het Griekse eiland Zakynthos, op de terugweg van een reis naar Jeruzalem. Zijn standbeeld staat vandaag op het Barricadenplein, niet ver van de Congreskolom in Brussel.

Marguerite Yourcenar, de eerste vrouw in de Académie française

Marguerite Yourcenar was een Franse romanschrijfster en essayiste die in 1947 de Amerikaanse nationaliteit aannam, maar weinig lezers weten dat de auteur van Herinneringen van Hadrianus op 8 juni 1903 aan de Louizalaan werd geboren. Haar vader is Frans, haar moeder Belgisch, en die laatste overlijdt enkele dagen na de bevalling. De kleine Marguerite de Crayencour verlaat België al vroeg, maar vergeet haar roots niet en beschrijft ze later in Souvenirs pieux.

Haar pseudoniem verbergt een woordspel, want Yourcenar is een bijna perfect anagram van Crayencour. Op 6 maart 1980 wordt ze als eerste vrouw verkozen in de Académie française, een instelling die sinds 1635 alleen mannen had opgenomen. Volgens de overlevering hingen er toen aan de toiletten van de Académie twee bordjes, “Messieurs” en “Marguerite Yourcenar”.

Koningen geboren in Brussel

Alle koningen der Belgen zijn in Brussel geboren, op één uitzondering na. Leopold I, de eerste van hen, ziet in 1790 het levenslicht in het Duitse Coburg en legt op 21 juli 1831 de eed af op het Koningsplein, een datum die sindsdien onze nationale feestdag is. Zijn zoon Leopold II wordt in 1835 in Brussel geboren, net als Albert I in 1875, in het paleis aan de Regentschapsstraat waar vandaag het Rekenhof zit, en daarna Leopold III in 1901.

De laatste drie koningen zijn allemaal in Laken geboren, op het koninklijk domein. Boudewijn, in 1930, en zijn broer Albert II, in 1934, zagen het levenslicht in het kasteel Stuyvenberg. Filip werd in 1960 geboren in het kasteel Belvédère, waar zijn ouders na hun huwelijk waren gaan wonen. Het kasteel van Laken blijft de officiële residentie van de koning, terwijl het Koninklijk Paleis, tegenover het Warandepark, dienstdoet als zijn werkplek. Het paleis opent doorgaans in de zomer de deuren voor het publiek, en de Koninklijke Serres van Laken doen hetzelfde gedurende enkele weken in de lente.

Brusselse sterren van de 20e eeuw

De 20e eeuw maakte van Brussel een kleine talentenfabriek. Chanson, film, strips of jazz, de stad leverde namen af die op alle continenten bekend waren, vaak vertrokken om elders carrière te maken, maar nooit helemaal losgekomen van hun roots.

Jacques Brel, van Schaarbeek tot “grootste Belg”

Jacques Brel wordt op 8 april 1929 geboren in Schaarbeek, in een familie die verbonden is aan een Brusselse kartonfabriek. De jongeman werkt er enkele jaren, verveelt zich stierlijk en staat begin jaren 1950 op de planken van de Brusselse cabarets. In 1953 vertrekt hij naar Parijs, met een koffer en een gitaar.

De rest van het verhaal ken je. Ne me quitte pas, Amsterdam, Le Plat Pays, en een lied dat de naam van zijn stad draagt, Bruxelles, uit 1962. Brel lachte graag met de burgerij en de pastoors, maar hij heeft zijn land nooit verloochend. Hij overlijdt in 1978, amper 49 jaar oud.

In 2005 verkiest het Franstalige publiek hem tot “grootste Belg” in de verkiezing van de RTBF, voor koning Boudewijn en pater Damiaan. In De Grootste Belg van de VRT, hetzelfde jaar, eindigt hij slechts zevende. Vandaag vertelt de Fondation Jacques Brel aan het Oud Korenhuis zijn levensverhaal, en een paar meter verderop toont een standbeeld van Tom Frantzen hem in volle vlucht.

Audrey Hepburn, de Brusselse van Hollywood

Minder dan een maand na Brel, op 4 mei 1929, wordt op nummer 48 van de Keienveldstraat in Elsene een meisje geboren. Ze heet Audrey Kathleen Ruston. Haar moeder stamt uit de Nederlandse adel, haar vader is Brits, en via hem krijgt ze haar nationaliteit.

Het gezin verhuist van Elsene naar Linkebeek, waarna het meisje in Engeland naar school gaat. De rest van het verhaal speelt zich ver van hier af, met de Oscar voor beste actrice voor Roman Holiday, het kleine zwarte jurkje uit Breakfast at Tiffany’s en, op latere leeftijd, haar inzet voor UNICEF. Ze is een van de weinige artiesten die een Oscar, een Emmy, een Grammy én een Tony wonnen.

Brussel heeft de tijd genomen om haar te eren. Op 4 mei 2022 werd aan het einde van de Keienveldstraat een kleine tuin naar haar genoemd, met een bronzen buste van de Nederlandse kunstenaar Kees Verkade. Tegenover haar geboortehuis draagt een muurschildering een titel waar filmliefhebbers om zullen glimlachen, “Breakfast at Ixelles”, een knipoog naar haar bekendste film.

Hergé en Peyo, de vaders van het Belgische stripverhaal

Georges Remi wordt op 22 mei 1907 geboren in Etterbeek. Hij draait zijn initialen G. R. om, wat op zijn Frans “Hergé” klinkt, en publiceert in januari 1929 de eerste avonturen van een jonge reporter met een kuif in Le Petit Vingtième, een jeugdbijlage die in Brussel verschijnt. Kuifje is sindsdien in tientallen talen vertaald.

Een twintigtal jaar jonger wordt Pierre Culliford op 25 juni 1928 geboren in Schaarbeek, uit een Engelse vader en een Belgische moeder. Een neefje dat “Pierrot” niet kon uitspreken, bezorgt hem zijn bijnaam, Peyo. Op 23 oktober 1958 duiken in een avontuur van Johan en Pirrewiet kleine blauwe wezentjes op. Hun naam zou aan tafel zijn ontstaan, toen Peyo zijn vriend Franquin vroeg hem de “schtroumpf” door te geven in plaats van het zout. In het Nederlands werden het de Smurfen.

Samen maakten die twee van Brussel een stripstad bij uitstek. Vandaag fleuren meer dan 80 stripmuren de gevels van het Brussels Gewest op, en het Stripmuseum (lang bekend als het Belgisch Stripcentrum) zit in een voormalig warenhuis van Victor Horta, op wie we verderop terugkomen.

Jean-Claude Van Damme, het ketje dat Hollywoodster werd

Jean-Claude Van Varenberg wordt op 18 oktober 1960 geboren in Sint-Agatha-Berchem, uit een Vlaamse moeder en een Brusselse vader, boekhouder en bloemist. Als vrij tenger kind begint hij op aanraden van zijn vader met karate, waarna hij bodybuilding en klassiek ballet ontdekt. Zijn inzet loont, want hij behaalt zijn zwarte gordel en wint de titel van Mister België in het bodybuilden.

Begin jaren 1980 trekt hij naar de Verenigde Staten met de ambitie om acteur te worden. Hij klust jarenlang bij en klopt aan bij de filmstudio’s. De doorbraak komt in 1988 met Bloodsport. Daarna maken Kickboxer, Universal Soldier en Timecop hem tot een van de grootste actiesterren van de jaren 1990.

Zijn carrière kent ups en downs, maar in 2008 verrast hij iedereen met JCVD, een film waarin hij een versie van zichzelf speelt, zonder franjes. In 2013 gaat zijn spagaat tussen twee achteruitrijdende vrachtwagens, opgenomen voor een reclamespot, de hele wereld rond. Zijn spontane uitspraken in interviews zijn klassiekers van de Belgische humor geworden, en de Brusselaars koesteren een oprechte genegenheid voor hem.

Sinds 21 oktober 2012 toont een levensgroot bronzen standbeeld hem in gevechtshouding in Anderlecht, tegenover het Westland Shopping Center. De handelaars van het winkelcentrum lieten het maken, nadat ze hun klanten hadden gevraagd welke Belgische persoonlijkheid ze graag in brons zouden zien. Bij de inhuldiging noemde de acteur het “de droom van een Brussels ketje”.

Toots Thielemans, van de Marollen naar de grootste jazzpodia

Jean-Baptiste Thielemans wordt op 29 april 1922 geboren in de volkswijk de Marollen. Zijn ouders hebben een café in de Hoogstraat, waar geregeld een accordeonist komt spelen. Het jongetje luistert, doet hem na en speelt op zijn derde al op een geïmproviseerde accordeon. Later schrijft hij zich in voor wiskunde aan de ULB, maar de muziek krijgt uiteindelijk het laatste woord.

Als tiener ontdekt hij de mondharmonica. Tijdens de oorlog komt de jazz in zijn leven, en op gitaar neemt hij Django Reinhardt als voorbeeld. Zijn bijnaam komt van twee Amerikaanse muzikanten die hij bewondert, Toots Mondello en Toots Camarata. De mondharmonica geldt toen nog als speelgoed, en sommige muzikanten raden hem zelfs aan om over te stappen op een echt instrument.

Alles verandert in 1950, wanneer hij met Benny Goodman door Europa toert. Daarna vestigt hij zich in de Verenigde Staten en speelt hij met Charlie Parker, Ella Fitzgerald en Bill Evans. In 1962 schrijft hij Bluesette, dat hij tegelijk op gitaar speelt en fluit. Het nummer wordt een jazzstandard, en je hoort zijn mondharmonica ook in de soundtracks van Midnight Cowboy en Jean de Florette.

In 2001 door Albert II tot baron verheven, vergat Toots nooit waar hij vandaan kwam, en hij vertelde graag over zijn begin in het café van zijn ouders. Hij overlijdt op 22 augustus 2016, op 94-jarige leeftijd. Voor zijn honderdste verjaardag, in 2022, werd hij in Brussel en in heel België een jaar lang gehuldigd.

Nog meer beroemdheden geboren in Brussel

De lijst kan nog lang doorgaan. Hier zijn enkele namen die bezoekers vaak verrassen, en soms zelfs de Belgen zelf:

• Annie Cordy: geboren als Léonie Cooreman in Laken, op 16 juni 1928. De koningin van de goede luim, met hits als Tata Yoyo en La bonne du curé, werd in 2004 door koning Albert II in de adelstand verheven als barones.
• Jaco Van Dormael: geboren in Elsene op 9 februari 1957, won hij in 1991 de Caméra d’or in Cannes met Toto le héros, zijn eerste langspeelfilm. Daarna volgden Le Huitième Jour, Mr. Nobody en Le Tout Nouveau Testament.
• Julio Cortázar: een van de grote Argentijnse schrijvers werd in 1914 in Elsene geboren, waar zijn vader voor de ambassade werkte. Hij bracht er alleen zijn allereerste levensjaren door.
• Soeur Sourire: Jeanine Deckers, dochter van een banketbakker, werd op 17 oktober 1933 in Laken geboren. Als dominicanes nam ze Dominique op, dat in 1963 de eerste plaats van de Amerikaanse hitlijsten haalde, voor Elvis Presley en de Beach Boys.
• Jean-Michel Folon: geboren in Ukkel op 1 maart 1934, is hij de tekenaar van mannetjes met hoed en aquarelluchten. Van midden de jaren 1970 tot begin jaren 1980 openden en sloten zijn wegvliegende figuurtjes de uitzendingen van de Franse zender Antenne 2 (nu France 2).
• Raymond Goethals: geboren in Vorst op 7 oktober 1921, leidde “Raymond-la-Science” Olympique Marseille in 1993 naar de winst in de Champions League, op 71-jarige leeftijd. Hij was de eerste trainer die die trofee met een Franse club won, lang voor het PSG van Luis Enrique in 2025 en 2026.
• Diane von Furstenberg: geboren in Brussel op 31 december 1946, dezelfde dag als Vesalius, maakte ze in de jaren 1970 de wikkeljurk populair.
• Jacky Ickx: geboren in Brussel op 1 januari 1945, won de autocoureur zes keer de 24 Uur van Le Mans.

De Brusselse beroemdheden van vandaag

De Belgische beroemdheden van vandaag die in het buitenland het bekendst zijn, groeiden vaak op ergens tussen Laken, Ukkel en Etterbeek.

De bekendste van hen heet Paul Van Haver. Geboren in Etterbeek op 12 maart 1985, uit een Vlaamse moeder en een Rwandese vader die architect was, groeit hij op in Laken. Als Stromae brengt hij in 2009 Alors on danse uit, een nummer dat een jaar later heel Europa doet dansen, en met Papaoutai en Formidable bereikt hij daarna een veel groter publiek. Zijn liedjes gaan over een afwezige vader, ziekte en eenzaamheid, op ritmes die je toch doen bewegen.

Ukkel bracht een andere muzikale familie voort. Roméo Elvis wordt er in 1992 geboren, zijn zus Angèle op 3 december 1995. Hun ouders zijn zanger Marka en actrice en humoriste Laurence Bibot, wat hun gemak op het podium wellicht deels verklaart. Hun duet Tout oublier, uitgebracht in 2018, breekt begin 2019 het record van Stromae voor het aantal weken op nummer één in de Franstalige Ultratop, en met haar album Brol wordt Angèle een van de meest beluisterde stemmen van het Franstalige lied.

Het geval van Amélie Nothomb is mysterieuzer. De romanschrijfster heeft altijd beweerd dat ze op 13 augustus 1967 in Kobe werd geboren, in Japan, waar haar vader diplomaat was. Volgens de Belgische archieven zou ze echter op 9 juli 1966 in Etterbeek geboren zijn. Ze heeft nooit echt de knoop doorgehakt, en die dubbele geboorte past perfect bij het personage, met haar grote hoeden en haar ruim dertig romans.

Nog andere geboren Brusselaars staan vandaag in de schijnwerpers, vaak aan beide kanten van de Franse grens:

• Virginie Efira: geboren in Schaarbeek op 5 mei 1977, is de voormalige tv-presentatrice uitgegroeid tot een van de meest gevraagde actrices van de Franse film. In 2023 kreeg ze de César voor beste actrice voor Revoir Paris.
• Lara Fabian: geboren in Etterbeek in 1970, veroverde ze eerst Québec en daarna Frankrijk met Je t’aime en haar krachtige stem.
• Vincent Kompany: geboren in Ukkel in 1986 en gevormd bij Anderlecht, was hij aanvoerder van Manchester City en van de Rode Duivels voor hij trainer werd.
• Philippe Geluck: geboren in Brussel op 7 mei 1954, creëerde hij in 1983 De Kat voor de krant Le Soir. Het dikke kostuumdragende katje behoort tot de populairste striphelden van het land.

Elders geboren, maar door Brussel geadopteerd

Sommige bekende Belgische kunstenaars die we het sterkst met Brussel associëren, zijn hier niet geboren. Ze kwamen hier jong of als volwassene aan, en de stad is ze uiteindelijk als haar eigen kinderen gaan beschouwen.

Pieter Bruegel de Oude, de schilder van de Marollen

Niemand weet precies waar of wanneer Bruegel werd geboren. Waarschijnlijk rond 1525, misschien in de buurt van Breda. Hij wordt opgeleid in Antwerpen, reist naar Italië en vestigt zich rond 1562 in Brussel. De reden is niet bepaald artistiek, want zijn toekomstige schoonmoeder wil hem weghouden uit Antwerpen en van enkele lastige liefdesaffaires.

In 1563 trouwt hij met Mayken Coecke in de Kapellekerk, aan de rand van de Marollen. Zes jaar later, in 1569, wordt hij er begraven, en een gedenkteken eert er nog steeds zijn nagedachtenis. Het trapgevelhuis op nummer 132 van de Hoogstraat draagt trots de naam “Bruegelhuis”, al is er geen enkel bewijs dat hij er ooit heeft gewoond.

Zijn dansende boeren, zijn jagers in de sneeuw en zijn spreekwoorden in beeld maakten van hem de grote schilder van het volksleven. Verschillende van zijn meesterwerken zijn te zien in de Koninklijke Musea voor Schone Kunsten van België, op een paar minuten van de Grote Markt.

René Magritte, de surrealist uit Jette

René Magritte wordt op 21 november 1898 geboren in Lessen, in Henegouwen. Op zijn 17e komt hij naar Brussel om aan de Academie voor Schone Kunsten te studeren, en hij zal de stad tot zijn dood in 1967 nauwelijks nog verlaten. In een halve eeuw woont hij er op niet minder dan zeven verschillende adressen.

Het belangrijkste ligt op nummer 135 van de Esseghemstraat, in Jette. De schilder en zijn vrouw Georgette huren er van 1930 tot 1954 het gelijkvloers. Magritte schildert in de eetkamer, in kostuum, en maakt er bijna de helft van zijn oeuvre. Elke week komen de Brusselse surrealisten er samen om de wereld te verbeteren.

Vandaag hoort hij bij de bekendste Belgische schilders, en zijn groene appels, bolhoeden en pijp die “geen pijp is” gaan de wereld rond op affiches en mokken. De Brusselaars herinneren er graag aan dat hij graag een glas dronk in La Fleur en Papier Doré, een oud estaminet in het centrum, waar de muren nog altijd de sporen van zijn vrienden dragen.

Victor Horta, de architect die de art nouveau tekende

Victor Horta wordt op 6 januari 1861 geboren in Gent, maar het is in Brussel dat hij de architectuur op zijn kop zet. In 1893 vindt hij met het Hotel Tassel een nieuwe stijl uit, met zweepslaglijnen, zichtbaar ijzer en licht dat van bovenaf binnenvalt.

Tussen 1898 en 1901 bouwt hij zijn eigen woning en atelier in de Amerikaansestraat, in Sint-Gillis. Het gebouw is nu het Hortamuseum en staat sinds 2000 op de Werelderfgoedlijst van UNESCO, samen met drie andere herenhuizen van zijn hand, het Hotel Tassel, het Hotel Solvay en het Hotel van Eetvelde.

Niet alles heeft het overleefd. Zijn Volkshuis, een meesterwerk van glas en staal, werd in 1965 gesloopt, een verlies dat veel Brusselaars nog altijd betreuren. Zijn voormalige warenhuis Waucquez daarentegen werd gered en huisvest vandaag het Stripmuseum, waardoor Horta, Hergé en Peyo onder één dak samenkomen.

Ze lieten hun sporen na op de Grote Markt, vlak bij ons

De Grote Markt zag niet alleen handelaars en toeristen voorbijkomen. Ook enkele van de grootste namen uit de geschiedenis passeerden er, en hun sporen vind je vlak onder onze ramen.

In december 1851, na de staatsgreep van Lodewijk Napoleon Bonaparte, ontvlucht Victor Hugo Frankrijk en vindt hij onderdak in Brussel. In 1852 logeert hij in De Duif, op de nummers 26 en 27, zoals een gedenkplaat op de gevel vermeldt. Hier schrijft hij Napoléon le Petit, een vlijmscherp pamflet tegen de toekomstige keizer. Tien jaar later is het opnieuw een Brusselse uitgever die Les Misérables publiceert. Hugo zou de Grote Markt ook “het mooiste plein ter wereld” hebben genoemd, een uitspraak die we nooit beu worden te herhalen.

Enkele jaren eerder kwam er al een andere balling over de vloer. Verdreven uit Parijs woont Karl Marx van februari 1845 tot maart 1848 in Brussel. Hij is vaste klant in De Zwaan, op nummer 9, waar hij Friedrich Engels (Duits filosoof) en de leden van de Bond der Communisten ontmoet. Tijdens dit Brusselse verblijf schrijven de twee mannen het Communistisch Manifest. De Zwaan bleef een politieke plek, want in 1885 werd er de Belgische Werkliedenpartij opgericht.

Het plein kende ook donkerdere momenten. Op 5 juni 1568 worden de graven van Egmont en Horne, twee edelen die zich verzetten tegen de politiek van Filips II van Spanje, er voor de ogen van de menigte onthoofd. Hun standbeeld waakt vandaag over het plantsoen van de Kleine Zavel.

En dan is er het verhaal dat zo uit een roman lijkt te komen. Op 10 juli 1873, na een ochtend in de estaminets rond de Grote Markt, lost Paul Verlaine twee revolverschoten op Arthur Rimbaud. Het gebeurt in een hotel in de Brouwersstraat, een honderdtal meter van hier. Rimbaud raakt gewond aan de pols, Verlaine krijgt twee jaar cel. Het grootste deel van zijn straf zit hij uit in de gevangenis van Bergen, en in die cel vindt hij het katholieke geloof terug en schrijft hij verschillende gedichten die later de bundel Sagesse zullen vormen.

Elke gevel van het plein heeft zo zijn eigen verhalen, die we vertellen in ons artikel over de huizen aan de Grote Markt en wie er achter elke gevel schuilt. Het onze, het voormalige huis van de bakkers, is geen uitzondering, en je ontdekt er alles over in de geschiedenis van Le Roy d’Espagne sinds de 12e eeuw.

Waar vind je de sporen van bekende Brusselaars in de stad?

Je hoeft geen grote expeditie te ondernemen om in de voetsporen te treden van deze Brusselaars van geboorte of adoptie. De eerste vijf adressen hieronder liggen op wandelafstand van de Grote Markt, voor de laatste drie neem je beter even de tram of de metro. Dit zijn de plekken die we onze gasten aanraden:

• De gedenkplaten op de Grote Markt: die van Victor Hugo (De Duif, nummers 26 en 27) en Karl Marx (De Zwaan, nummer 9) zijn vrij onopvallend. Hou je ogen open en bekijk elke gevel goed, dan vind je ze uiteindelijk wel.
• De Fondation Jacques Brel: aan het Oud Korenhuis, op vijf minuten wandelen van de Grote Markt, met het standbeeld recht ertegenover.
• Het Stripmuseum: in de Zandstraat, voor Kuifje, de Smurfen en het gebouw van Horta. Combineer je bezoek met de Stripwandeling en haar muurschilderingen in openlucht.
• Het Magritte Museum: op het Koningsplein, met de grootste collectie werken van de schilder ter wereld.
• De Kapellekerk: met het graf van Bruegel, aan de rand van de Marollen. Loop daarna de Hoogstraat af tot aan het Vossenplein.
• De Audrey Hepburntuin: aan het einde van de Keienveldstraat, in Elsene, op een steenworp van de Louizalaan.
• Het Hortamuseum: in de Amerikaansestraat, in Sint-Gillis. Het aantal bezoekers is beperkt, dus reserveer je best vooraf.
• Het René Magritte Museum: op nummer 137 van de Esseghemstraat in Jette, met toegang tot het appartement op nummer 135 waar de schilder woonde. Een intiemer bezoek, ideaal voor echte fans.

Conclusie

Die mop over de vijf bekende Belgen is dus achterhaald. Alleen al in Brussel vind je genoeg om een heel boek te vullen, met een vader van de moderne geneeskunde, de eerste vrouw in de Académie française, een Hollywoodicoon, de zanger die de Franstaligen tot grootste Belg verkozen, de geestelijke vaders van Kuifje en de Smurfen, en een hele generatie artiesten die vandaag de concertzalen vult.

Wat ook opvalt, is hoe bescheiden de stad ermee omgaat. Brussel zet geen grote borden neer om het geboortehuis van Audrey Hepburn of het graf van Bruegel aan te wijzen. Je moet omhoogkijken, een deur openduwen, weten waar je moet zoeken. Misschien maakt net dat de zoektocht zo leuk.

Denk dus de volgende keer dat je de Grote Markt oversteekt aan Hugo aan zijn venster, aan Marx aan zijn tafeltje in De Zwaan, aan Verlaine die naar de Brouwersstraat strompelt. En kom ons bij een glas vertellen welke bekende Brusselaar jou het meest heeft verrast.

FAQ

Waarom heet Jean-Claude Van Damme “The Muscles from Brussels”?

De Amerikaanse pers maakte de bijnaam populair toen hij een ster van de actiefilm werd. Hij speelt met het rijm tussen “muscles” (spieren) en “Brussels”, en verwijst zo naar zowel zijn fysiek als zijn Brusselse roots. De acteur zelf zou er niet zo dol op zijn, maar de bijnaam kleeft al meer dan dertig jaar aan hem.

Is Kuifje een Brusselaar?

Officieel staat het nergens, maar alles wijst erop. Zijn avonturen ontstonden in 1929 in Brussel, in een Brusselse krant, uit de pen van een Brusselse tekenaar. Zijn adres, Labradorstraat 26, is verzonnen, maar de decors van verschillende albums zijn op de stad geïnspireerd, te beginnen met de rommelmarkt in Het geheim van de Eenhoorn, die sterk lijkt op die van het Vossenplein.

Wie zijn de bekendste Belgische schilders?

Als je de oude meesters meetelt die voor 1830 zijn geboren, toen België nog niet bestond, noemt men vaak Jan van Eyck, Pieter Bruegel de Oude en Pieter Paul Rubens. Voor de 19e en 20e eeuw staan James Ensor, René Magritte en Paul Delvaux bovenaan. In Brussel kun je een groot deel van hun werk bewonderen in de Koninklijke Musea voor Schone Kunsten van België.

Wat is een “zinneke” in Brussel?

Oorspronkelijk verwees het woord naar de zwerfhonden langs de Zenne, de Brusselse rivier die intussen overwelfd is. Na verloop van tijd ging het ook de Brusselaars zelf aanduiden, het resultaat van een vrolijke mengeling van afkomsten. Een klein standbeeld van een hond die zijn poot opheft, Zinneke Pis, brengt er hulde aan op de hoek van de Kartuizersstraat.

Is Eddy Merckx een Brusselaar?

Niet van geboorte, want de grootste wielrenner uit de geschiedenis werd in 1945 geboren in Meensel-Kiezegem, in Vlaams-Brabant. Zijn familie verhuist echter al snel naar Sint-Pieters-Woluwe, waar zijn ouders een kruidenierszaak hebben, en het is in de Brusselse straten dat hij zijn eerste pedaalslagen geeft. De gemeente eert hem trouwens met het Kannibaalplein, genoemd naar de bijnaam die zijn honger naar overwinningen hem opleverde.

Foto’s: © Pierre Fera