Wat zijn de typisch Brusselse bieren?

Als je aan bier in Brussel denkt, zie je meteen een trappist in een glas op voet voor je, of een ijskoude blonde op een terras. Toch liggen de typisch Brusselse bieren helemaal elders, en ze lijken op niets wat je al hebt geproefd. Ze zijn levendig, verfrissend, een beetje troebel, en ze verrassen bijna altijd al bij de eerste slok. Het zijn ook de bieren die de Brusselaars tot halfweg de 19e eeuw bijna uitsluitend dronken, lang voor de blonde de cafés veroverde.

Voor je een brasserie in de stad binnenstapt, weet je best wat je geserveerd krijgt en wat deze bieren zo bijzonder maakt. In dit artikel behandelen we de drie klassiekers, een eenvoudig houvast om te kiezen naar smaak, de brouwers die ze vandaag heruitvinden en het huisbier. Geen paniek, technische kennis is niet nodig.

Lambic, de pijler van de Brusselse biertraditie

Alles begint bij lambic. Dit bier wordt gebrouwen zonder toevoeging van gist (het piepkleine organisme dat suiker omzet in alcohol). De gisting gebeurt vanzelf, dankzij wilde gisten die in de lucht zweven, en dat verklaart de bijzondere smaak.

Lambic komt uit de Zennevallei, ten zuiden van Brussel, en uit het Pajottenland, ten westen van de stad. Tot halfweg de 19e eeuw was het bijna het enige bier dat in de hoofdstad werd gebrouwen, door meer dan honderd kleine brouwerijen. De Brusselaars dronken vooral lambic en faro, tot de pils kwam, met haar mooie schuimkraag. Puur geserveerd is lambic troebel, bijna zonder belletjes en erg zuur, en je vindt het vooral in een handvol cafés. Het is het basisbier, waarmee gueuze, kriek en faro worden gemaakt.

Een kleine kanttekening. Vandaag wordt een deel van de lambic buiten het Brussels Hoofdstedelijk Gewest gebrouwen, op het omliggende platteland. Als we het over Brussels bier hebben, bedoelen we dus een traditie van Brussel en omgeving, niet altijd een bier dat binnen de stadsmuren is gebrouwen. Voor de rest van het verhaal schreven we een artikel over de geschiedenis van het bier in België.

Gueuze, kriek en faro, de drie klassiekers die je moet kennen

In de Brusselse cafés wordt lambic omgevormd, gemengd of gearomatiseerd. Daar komen de drie grote namen vandaan die je moet onthouden.

Gueuze

Gueuze wordt strikt genomen niet gebrouwen, maar geassembleerd. De mengmeester (degene die de vaten proeft en de mengeling doseert) combineert jonge lambic, hooguit een jaar oud, met oudere lambic van twee tot drie jaar, zoals je wijnen assembleert. Het mengsel gist daarna na in de fles, wat fijne belletjes geeft. Ze ontstond eind 19e eeuw in Brussel, toen de pils terrein won.

Het resultaat is droog, zuur, met een lichte bitterheid, en het verrast. Bij ons is dat de Oude Gueuze Boon, met 7%. Ze komt uit brouwerij Boon in Lembeek, ten zuiden van Brussel in Vlaams-Brabant, het dorp waarvan lambic volgens de brouwerij zelf zijn naam zou hebben. De benaming “Oude Geuze” (de Nederlandse schrijfwijze) is in Europa beschermd met het label Gegarandeerde Traditionele Specialiteit.

Kriek

Kriek is lambic waarin zure kersen mogen macereren. Ze is dieprood en fruitig, maar een kriek op de oude manier blijft licht zurig. Veel krieken die vandaag verkocht worden, zijn daarentegen veel zoeter en zachter.

De Belle-Vue Extra Kriek op onze kaart (4,1%) is daar een voorbeeld van. Het merk ontstond in 1913 in Molenbeek en wordt vandaag gebrouwen in Sint-Pieters-Leeuw, in Vlaams-Brabant. Door haar zoetheid valt ze in de smaak bij wie zuurheid mijdt.

Faro

Faro is lambic die verzoet wordt met bruine kandijsuiker, wat voor een licht gekaramelliseerde smaak zorgt. Oorspronkelijk was het het dagelijkse bier van de Brusselaars, veel makkelijker om te drinken dan gueuze. Het is met de tijd zeldzamer geworden. Je vindt het niet op onze kaart, maar je kunt het vlakbij proeven, in café À La Mort Subite, in de Rue Montagne aux Herbes Potagères, waar het van het vat wordt geschonken.

Welk Brussels bier kies je naar je smaak?

Voor een bierkaart is kiezen het moeilijkste. Hier is een eenvoudig houvast, op basis van wat je gewoonlijk lekker vindt.

• Hou je van droog en zuur, kies dan een gueuze. Ze doet meer denken aan droge cider of droge witte wijn dan aan een klassiek bier.
• Verkies je fruitig, kies dan een kriek. De kersen brengen fruit en een mooie rode kleur, maar een kriek op de oude manier behoudt haar zuurheid.
• Wil je zoet en makkelijk, ga dan voor een faro of voor een gezoete kriek zoals de Belle-Vue Extra Kriek.
• Hou je niet van zuur, laat lambic dan even links liggen en neem La Roy d’Espagne, onze makkelijk drinkbare blonde. En als de nieuwsgierigheid je kriebelt, probeer dan daarna de Oude Gueuze Boon, met een eerder milde zuurheid.

De Brusselse bierscène van vandaag, van Cantillon tot Brussels Beer Project

Cantillon is het monument van de stad. Deze familiebrouwerij, opgericht in 1900 in Anderlecht, brouwt nog steeds op de ouderwetse manier en herbergt het Musée Bruxellois de la Gueuze (Brussels Museum van de Geuze). Lange tijd was het de enige lambicbrouwerij die nog actief was in Brussel. Ze ligt op ongeveer 1,5 km van de Grote Markt, en het bezoek eindigt met een degustatie.

De heropleving kwam later, met het zogenaamde craftbier (ambachtelijk, vaak gehopt en inventief). Een tiental jonge brouwerijen herbekijkt vandaag de klassiekers, en Brasserie de la Senne, gevestigd bij Tour & Taxis, is de pionier. Ze zette de bitterheid weer op de kaart met bieren als Zinnebir en Taras Boulba, gehopt en met een frisse bitterheid, veel toegankelijker dan een lambic als je niet van zuur houdt. Haar volledige vaste gamma is nu biologisch.

Brussels Beer Project volgde in 2013, in de Dansaertstraat, met gedurfdere bieren zoals Delta IPA of Babylone, gebrouwen met brood. Sinds 2021 werkt de brouwerij ook aan lambics die ter plaatse worden gebrouwen. Het bewijs dat Brussel zijn bieren blijft uitvinden.

La Roy d’Espagne, het huisbier

Bij ons draagt een bier onze naam. Onze eigenaar, Jean-Philippe Bosman, nam het huis over in 2015 met één idee in zijn hoofd, zijn eigen bier maken. Hij ontmoette Alexandre Dumont van de Brasserie de Jandrain-Jandrenouille, en het avontuur kon beginnen.

La Roy d’Espagne put haar inspiratie uit ons huis, en op haar zwarte etiket staan twee in hout gesneden figuren met een hellebaard in de hand, die je terugvindt onderaan de trap in onze zaal en in ons logo. Belangrijk om te weten, ons bier wordt niet in Brussel gebrouwen maar in Waals-Brabant, ook al is het op de Grote Markt geboren.

Het is een biologische en glutenvrije blonde dankzij boekweit, met 6,5%, makkelijk drinkbaar en erg verfrissend. Wil je er meer over weten, neem dan een kijkje op de pagina over het bier La Roy d’Espagne of ontdek onze andere bieren.

Waar kun je deze bieren proeven bij de Grote Markt?

Wij schenken twee vertegenwoordigers van de lambicfamilie, de Oude Gueuze Boon en de Belle-Vue Extra Kriek. Je vindt ze op onze kaart, in een huis waar verschillende zalen uitkijken op de Grote Markt.

Wie verder wil gaan, kan terecht bij brouwerij Cantillon, die de omweg meer dan waard is, en verschillende winkels in de stad verkopen Brusselse bieren om mee te nemen. En als je een tafel wilt reserveren of een evenement bij ons wilt organiseren, aarzel dan niet om contact met ons op te nemen.

Conclusie

De typisch Brusselse bieren komen neer op een paar namen, lambic, gueuze, kriek en faro. Ze zijn ontstaan in de Zennevallei, maar de pils, met haar mooie schuimkraag, veroverde de cafés, en de lambicbrouwerijen sloten de ene na de andere, tot er in Brussel lange tijd alleen Cantillon overbleef. Vandaag zet een nieuwe generatie brouwers ze weer in de kijker, en ongezoete gueuzes, lang verwaarloosd, keren terug op de kaarten. Ze zijn niet voor iedereen, en dat maakt ze net interessant.

Kom je langs op de Grote Markt, proef dan een gueuze of een kriek bij ons, met het plein als decor. En als de zuurheid je doet grimassen trekken, blijft La Roy d’Espagne over, een stuk braver.

FAQ

Waarom wordt gueuze de “champagne van Brussel” genoemd?

Ze wordt met champagne vergeleken vanwege haar fijne belletjes, haar weinig zoete smaak en de kunst van het assembleren waaruit ze voortkomt. Het is ook een bewaarbier, dat lang in de fles kan blijven, een beetje zoals een goede wijn.

Is een gueuze duurder dan een klassiek bier?

Vaak wel, want ze heeft meerdere jaren rijping nodig en een assemblage van lambics van verschillende leeftijden, wat tijd en werk kost. De exacte prijs hangt af van de producent, het formaat en de plaats, en onze actuele prijzen vind je op onze kaart.

Kun je een lambicbrouwerij bezoeken in Brussel?

Ja, in Anderlecht. Brouwerij Cantillon kan bezocht worden en herbergt het Musée Bruxellois de la Gueuze, met een degustatie op het einde. Controleer de openingsuren en sluitingsdagen op de website voor je op pad gaat.

Waar kun je Brusselse bieren kopen om mee te nemen?

De stad telt verschillende gespecialiseerde bierwinkels. Beer Mania, in Elsene, biedt meer dan 400 Brusselse en Belgische ambachtelijke bieren aan. De Biertempel, midden in het centrum en op een paar stappen van de Grote Markt, staat bekend om zijn speciaalbieren.